'

’’Х?х судар’’ романы уран сайхны д?рслэл зохиогчын ?зэл

Понравилась презентация – покажи это...





Слайд 0

’’Х?х судар’’ романы уран сайхны д?рслэл зохиогчын ?зэл


Слайд 1

Т??хэн ?лгэрийн хэлбэрийг хосолсон ?в?рм?ц шинж б?хий зохиол юм. Их монгол улсын нэгдсэн т?р байгуулагдсан ?еийг т??хчлэн бичсэн Х?х судар нь оны тэмдэглэлт бичиг. Монголын уран зохиолын т??хэн дэх анхны т??хэн роман гэж ?зэж болно.


Слайд 2

Чингис хааны хойч ургийнхнаас Монголын т??х соёлын алтан хуудаснаа м?нхийн б?тээлээ ?лдээсэн х?м??ний нэг нь тайж В.Инжинаш (Хашчулуу) болой. Эцэг Ванчинбал нь "Их юань улсын мандсан т?рийн х?х судар"-ыг эхл??лэн бичиж 8 б?лэг тууривсаныг Инжинаш хожим нь ?ргэлжл??лэн бичиж 69 б?лэг болгожээ. Ванчинбалын х?вг??дээс гарамгай яруу найрагч т?рс?н б?г??д бичгийн ?нд?р боловсролтой ш?лэгчид байлаа. Монголын утга зохиолын т??хэнд эцэг Ванчинбалтайгаа нийлээд нэг айлаас таван бичгийн х?м??н т?рж, яруу найргийн ?нэт ?вийг хойч ?едээ ?лдээсэн нь бахархалтай хэрэг б?г??д дэлхий утга зохиолын т??хэнд ч онцлон тэмдэглэвэл зохих ?йл явдал м?н.


Слайд 3

"Х?х судар"-ын эхний 60 б?лэгт Чингис хааны ?еийн хэрэг явдал, с??лийн 9 б?лэгт ?г??дэй хааны ?е х?ртлэх ?йл явдлыг уран сайхны аргаар чимэглэн ?г??лсэн байна. Монголын эртний яруу найргийн з?йл, ер??л магтаал нэлээд орсноос гадна ардын дууны з?йл ч бий. Романы гол д?р??д Энэ романы гол баатрууд нь 13-р зууны ?еийн монголын нийгмийн ?ндсэн анги талын феодал ядгууртан болон жирийн ард т?мний т?л??л?гч болсон байна. Монголын 74-жилийн т??хийг хамарсан юм. Романы ?йл явдал нь Чингис хаан Жамух хоёр Монгол ба алтан улс хоёрын хоорондын з?рчл??р илрэнэ. Зохиолд Монголын тулгар т?р байгуулагдсаны ?еийн т??хийг уран сайханаар ?г??лнэ. Чингис т??ний д?рв?н х?лэг баатрууд болох Мухулай , Боорчи, Борхул, Чулуун нарыг товойлгон д?рсэлж монголчуудын нэгдэлд саад болж байсан.


Слайд 4

Инжинаш /1837-1892/ Инжинаш 1837 онд ?в?р монголын Зостын чуулганы Т?мэд баруун хошуунд Ванчинбал гэгч угсаа залгамжилсан язгууртны гэр б?лд мэндэлжээ. "Их юань улсын мандсан т?рийн х?х судар""Нэгэндавхар асар", "Улаанаар уйлах танхим" романаа бичихдээ монгол ?ндэстнийхээ уран зохиол болох уран домог, т??хэн ?лгэр, ардын дуу, ер??л магтаал зэрэг уламжлалыг ?вл?н авсан ?ндсэн дээр хань ?ндэстний эртний сонгодог уран зохиол тухайлбал "Гурван улсын ?лгэр", "Х?йтэн уулын бичиг", "Баруунтаа зорчисон ?лгэр" романуудын ?зэл санаа, б?тэц зохиомж, зохион б?тээх арга барилын сор содон з?йлсээс суралцан авч ашигласан онцлогтой юм . 1892 онд 56 тайдаа отчийн с?мд ?хсэн. хар луу жил


Слайд 5

Х?х судар”-ын олон хувилбарууд гар бичмэлээр болон гэрэл зургаар олон газар хадгалагдаж байгаагийн дотор манай ?ндэсний т?в номын санд 12 дэвтэр гар бичмэл буй.  Тэрх?? гар бичмэлийг 1914 онд хошуу ноён Хурц ван Т?вдэнгийн (одоогийн С?хбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын) хувийн номын сангаас Данзан гэгч х?н хуулан авсан гэж ?здэг билээ. Судар бичгийн х?рээлэнгээс хориод онд Инжинашийн зохиолуудыг эрэн сурвалжиж байжээ. Энэ мэт Инжинашийн зохиолыг судлах, ?вийг хамгаалах талаар х??ц?лд?ж байсан мэдээ бий боловч ?нэн хэрэгтээ энэ ажил ?в?рл?гч эрдэмтэд болон, гадаадын монголч эрдэмтэдийн хэрэг байсаар ?н??г х?рчээ.


Слайд 6

арван найман б?лэгтэй хоёр бар хэвлэл буюу хоёр дэвтрээр уншигч олны гар дээр очсон нь эх хувилбар буюу анхны хэлбэрээрээ байжээ. хоёрдахь хэвлэл нь 1990 онд В. Инжинаш << Их юань улсын мандсан т?рийн х?х судар>> гэсэн гурамсан романыг хураангуйлан х?х судрын ?лгэр номыг ?.М.?.З.О ын хэвлэлийн уран бичгийн найруулах тасгаас Б.Хянган манай орчуулагч Ц.С?хбаатар эрдэмтэн Г.Хасбаатар монгол бичгээс крилл ?сэгт буулгаж уг эхийг тулган нэг дэвтэр б?хий д?чин гурван б?лэгтэйгээр хэвлэгджээ


Слайд 7

Тухайн ?еийн чин улсын з?гээс Монгол ?ндэстний гадаад ерт?нц??с х?ндий байлгах гэсэн бодлого нь хэвээр ?ргэлжилж байсан цаг ?е агаад эх орны ?ндсэрхэг ?зэл манж чингийн уланд гишгэгдэж улс ?ндэстний ?нэт з?йлс алдагдаж байгааг ??рийн амьдарч буй нийгэмтэй нь ижил учир мах ясандаа шингээсэн. Тэр ?еийн Хятадын ?ймээн нь Инжинашын язгууртан гэр б?лд н?л??лс?н нь Инжинаши нь Ромео Жульята хэмээх алдарт зохиолоо шикспер ??р?? дурласан ?едээ бичсэн гэдэгтэй агаар нэгэн адил байна.Энэ нь з?рх сэтгэлээсээ г?н г?нзгий ойлгож байгаад оршино.


Слайд 8

Жишээ 1 : *** нэгэн т?рлийн баян ядуу хоёр туйлтын тэмцэлдээн, амьдрал м?хлийн зам ч ??р ??р ашиг сонирхол шунал х?слийн эрэлт уналт ч алсдаа харилцан адилг?й.Э?дэгээ цаг доор харгис т?шмэл хоцдог ноёд улсаар д??рэн буй Тайлбар : ш??мжлэхдээ хэмээн бичсэн нь т??хийн аль ч цаг ?ед байснаар ?л барам одоо ч хэрнээ байсаар байгаа нийгмийг улс т?рийн буруу тоглтолцоог б?рдсэн хэмээх б?рэн ?ндэслэлтэй.


Слайд 9

Жишээ 2 : “Д?рв?н харь таван ?нгийг хуваасан нь” (с??лийн д?чин гуравдугаар б?лгээс) “Д?рв?н харь таван ?нгийг хуваасан нь ” (учир з?йн талаас) Тайлбар : Эрт дээр ?еэс(эцгээс ??сч, эхээс т?рс?н ?д?рт баясгалангын ёсоор тавиглан хуримлан жаргавал зохино ) хэмээсэн нь нас с??дэр нэмсэний найр буюу орчин цагаар бол т?рс?н ?дрийг тэмдэглэдэг байсны нэгэн нотолгоо болно. Харин нь Дэлхийн талыг эзлэн суусан чингис хаан нэгтгэсэн усаатараан бутраахгуйн тулд таван хэсэг буюу д?рв?н з?г найман зовхист б?лэглэн хувааж д?рв?н х?в??ндээ хуваан даатгаж байгаа нь тэр ажээ.


Слайд 10

Жишээ 3 : БИчИГ СУДАР ~~Сургах ба дуурайх БИчИГ СУДАР ?г?й атал хувьдаа сурсан явдал ?зэл тул т?р?лх богдод орсон буюу. Тайлбар : Хэдий эрдмийг номоор дамжин суравч аливаа з?йлсийг х?рээлэн буй орчингоосоо суралцаж болдог гэсэн санааг илэрхийлж байна.


Слайд 11

Зохиогчийн "Х?х судар"-ыг бичсэн гол зорилгыг эрдэмтэн мэргэд тайлахдаа: монголын ноёд тайж нараас ?ндэс язгуураа бодолг?й эд ашгийн боол болж, монгол тоотны дийлэнх ?ндэстнийхээ т??хийг мэдэхг?й, ?ндэстэнээ голж жигших ?зэл буй болж байсныг ш??мжлэн сэнхр??лж, ?ндэстнээ хайрлах сэтгэлийг буй болгох б?х монгол тоотондоо уг т??хийг нь мэд??лж, улмаар хойч ?еийнхэнд уламжлан хоцоргохыг зорьсонтухайн ?еийн монгол ?ндэстнийг мунхаг бядуу хэмээн гадуурхан басамжилж байсан харийнханы доромжлолыг эсэрг??цэж, ?ндэстнийхээ цог с?лдийг мандуулах


Слайд 12

?ч??хэн миний ухаанд... харь ?ндэстний бичиг зохиолд монголын т??х, заншлыг гуйвуулан тэмдэглэсээр ирснийг няцааж залруулах б?х монгол тоотондоо уг т??хийг нь мэд??лж, улмаар хойч ?еийнхэнд уламжлан хоцоргохыг зорьсон


Слайд 13

?ч??хэн миний ухаанд... Т.Галсан Монгол х?м??ний з?рхний бичээс Би таван ханатай гэрт т?ржээ Би таван тивтэй дэлхийд т?ржээ Би буурал т??хтэй Монголд т?ржээ Би бурхад мэндэлдэг дорнодод т?ржээ Эвдэрвээс бид хуваахын х?рд Эвлэрвээс бид ?рж??лэхийн х?рд Эвдэрвээс бид чин улсын босгоны боол Эвлэрбээс бид чингисийн б?рэн г?рэн Монгол


Слайд 14

Ашигласан ном з?й Х?х судрын ?лгэр Б.Хянган /2000/ Х?х судрын товхимол Л.Хашх?? /1998/ Уран зохиол шинжлэлийн лекц Г.Галбаяр /1994/ Хэлний найруулга з?й О.Баасанбат /2002/ Монголын уран зохиолын дээжис боть-7 Монголын уран зохиолын дээжис боть-11


Слайд 15

АНХААРАЛ ТАВЬСАНД БАяАРЛАЛАА 11А ангийн сурагч Э.Бадам


×

HTML:





Ссылка: